Nagrodę w wysokości 50 000 zł. przyznała kapituła konkursowa w składzie: Maja Kleczewska (przewodnicząca), Katarzyna Minkowska, Jacek Cieślak, Andrzej Chyra i Tomasz Man. Organizatorem Konkursu jest Teatr Miejski w Gliwicach. Konkurs ma na celu wsparcie autorów piszących dla teatru oraz promocję najbardziej wartościowych zjawisk zachodzących we współczesnej dramaturgii polskiej. Do tegorocznego finału, po dwóch etapach kwalifikacyjnych, weszły 4 utwory wybrane spośród 167 nadesłanych do sekretariatu konkursu. Dwa wyróżnienia, po 5 tys. złotych, przyznano Martynie Wawrzyniak za tekst „Chciałaś hrabiego to teraz rób na niego” oraz Tomaszowi J. Motyce za utwór „ Najcieplejsza zima naszego życia”.

Młodzi ludzie wydają się w świecie Teodorczyka nie mieć narzędzi, żeby te emocje kontrolować. Próbują więc przejąć kontrolę nad otoczeniem, stosują manipulację, szantaż emocjonalny, żeby z rozpaczy i bezradności odzyskać sprawczości, nieświadomie raniąc bliskich. Nic nie pomaga. Tekst Teodorczyka buduje realną samotność, brak wspierającego otoczenia szkoły, brak więzi z rówieśnikami, na naszych oczach nastolatka i jej matka osuwają się w chaos, który je pochłania. Życie bohaterki przestaje przypominać życie. Nie ma w nim radości, planów, przyjaciół, miłości, zabawy. Choroba odbiera wszystkie przywileje młodości. Kolejne sceny przenoszą nas na kolejne piętra gry, nowe strategie, role, zwycięstwa i porażki, jawne i ukryte reguły, nowe pozycje, przewagi, negocjacje, manipulacje. Nie wiemy, kto jest Mistrzem Gry. Czy to – jak chce Platon – „szaleństwo zsyłane przez bogów”, czy systemowe zaniedbanie, kto jest odpowiedzialny za pozostawienie dzieci i ich rodzin samych sobie, gdzie są bezpieczne narzędzia, które dojrzałe społeczeństwo obywatelskie powinno wypracować dla ochrony młodego pokolenia? Co im możemy zaoferować? Dlaczego nie potrafimy ich uratować? Dzięki Marcinowi Teodorczykowi zostajemy z fundamentalnymi pytaniami, które powinny niepokoić nas tak długo, dopóki nie znajdziemy odpowiedzi i rozwiązań. Zostajemy skonfrontowani z naszą bezradnością, a może z unikaniem patrzenia tam, gdzie patrzeć powinniśmy. Tam, gdzie jest ból, samotność i rozpacz, a pomoc nie przychodzi. –  napisała w laudacji Maja Kleczewska, przewodnicząca Kapituły Konkursu

Nie przez przypadek idea tej nagrody narodziła się w Gliwicach – przez dwadzieścia lat nasze miasto było domem tego wybitnego poety, który potrafił jednym zdaniem powiedzieć więcej niż niejeden pisarz tomem. Tutaj mieszkał, niedaleko teatru, w którym się znajdujemy, tutaj tworzył i formował się jako dramaturg. Bardzo się cieszę, że nasz konkurs swym znaczeniem wykracza poza Gliwice, wspiera polskich pisarzy mających odwagę podążać drogą Różewicza – ku teatrowi bogatemu w sensy i znaczenia, odważnemu i formalnie inspirującemu. Chcę żeby Gliwice było miastem inspirującym do twórczych działań, odpowiadającym na potrzeby nowych pokoleń odbiorców sztuki, tworzącym – dosłownie i w przenośni – przyjazne przestrzenie do artystycznych działań. Bo właśnie sztuka – nawet w czasach pośpiechu i nadmiaru bodźców – potrafi nas zatrzymać. I oby jak najczęściej nas zatrzymywała: zmuszała do namysłu, poruszała, czasem uwierała, ale zawsze – wzbogacała. A gdy trzeba, głośno protestowała przeciwko różnym aspektom rzeczywistości. Teatr nie po to powstał, żeby było grzecznie. W teatrze ma być ciekawie.– powiedziała Katarzyna Kuczyńska Budka, prezydent Gliwic.

Z przyjemnością informujemy, że laureatem IV edycji Konkursu o Nagrodę Dramaturgiczną im. Tadeusza Różewicza został Marcin Teodorczyk, nagrodzony za dramat Papier, Kamień, Nożyce. Relacje z pogranicza.

Decyzję podjęła Kapituła Konkursu w składzie: Maja Kleczewska – przewodnicząca, Katarzyna Minkowska, Jacek Cieślak, Andrzej Chyra oraz Tomasz Man.

Laudacja dla Marcina Teodorczyka

„Tymczasem my największe dobra zawdzięczamy szaleństwu, które co prawda bóg nam zsyłać raczy”

Takim mottem z Fajdrosa Platona opatrzył Marcin Teodorczyk swoją sztukę „Papier, kamień, nożyce”, czujemy się zatem bezpieczni, kiedy zaczynamy czytać i wyobrażać sobie zaproponowany przez autora przewrotny teatr – pole gry. Ale to pole nie jest wcale bezpieczne. Możemy wprawdzie grać w berka, ciuciubabkę, ruletkę, w Minecrafta, kulki albo zbijaka, poruszając się po znanych z dzieciństwa szlakach. Ale stawką w grze jest życie.
W Fajdrosie Sokrates używa metafory rydwanu ciągniętego przez dwa konie. Jeden symbolizuje szaleństwo, a drugi rozum. Rydwan to dusza.
Julia szesnastoletnia bohaterka jest rozdarta między szaleństwem a wolą życia, między depresją i próbami samobójczymi a pragnieniem zapanowania nad chorobą.
W świetle tego, co wiemy dziś o problemach psychiatrii dziecięcej autor ma odwagę stanąć oko w oko z chorobą psychiczną nastolatki. Z bezradnością rodziny i systemu. Pokazuje też, jak łatwo jest znaleźć się na krawędzi – wystarczy zestaw kilku czynników, zbiegów okoliczności: na przykład poczucie obcości w nielubianej szkole, trudności w nauce, odrzucenie przez jednego z rodziców – wydają się wystarczające, by młody człowiek przestał chcieć żyć. Ale nie chodzi o stawianie diagnoz, raczej o przyglądanie się emocjom, które spadają jak tsunami na bardzo młodą osobą. Jak sobie z nimi poradzić? Z gniewem, z rozpaczą, smutkiem, poczuciem winy, brakiem motywacji? Młodzi ludzie wydają się w świecie Teodorczyka nie mieć narzędzi, żeby te emocje kontrolować. Próbują więc przejąć kontrolę nad otoczeniem, stosują manipulację, szantaż emocjonalny, żeby z rozpaczy i bezradności odzyskać sprawczości, nieświadomie raniąc bliskich. Nic nie pomaga. Tekst Teodorczyka buduje realną samotność, brak wspierającego otoczenia szkoły, brak więzi z rówieśnikami, na naszych oczach nastolatka i jej matka osuwają się w chaos, który je pochłania. Życie bohaterki przestaje przypominać życie. Nie ma w nim radości, planów, przyjaciół, miłości, zabawy. Choroba odbiera wszystkie przywileje młodości.
Kolejne sceny przenoszą nas na kolejne piętra gry, nowe strategie, role, zwycięstwa i porażki, jawne i ukryte reguły, nowe pozycje, przewagi, negocjacje, manipulacje. Nie wiemy, kto jest Mistrzem Gry. Czy to – jak chce Platon – „szaleństwo zsyłane przez bogów”, czy systemowe zaniedbanie, kto jest odpowiedzialny za pozostawienie dzieci i ich rodzin samych sobie, gdzie są bezpieczne narzędzia, które dojrzałe społeczeństwo obywatelskie powinno wypracować dla ochrony młodego pokolenia? Co im możemy zaoferować? Dlaczego nie potrafimy ich uratować? Dzięki Marcinowi Teodorczykowi zostajemy z fundamentalnymi pytaniami, które powinny niepokoić nas tak długo, dopóki nie znajdziemy odpowiedzi i rozwiązań. Zostajemy skonfrontowani z naszą bezradnością, a może z unikaniem patrzenia tam, gdzie patrzeć powinniśmy. Tam, gdzie jest ból, samotność i rozpacz, a pomoc nie przychodzi.
Dzieci wysyłają nam dorosłym sygnał „Mayday”, bo tak jak Kapitan promu „Heweliusz” wiedzą, że potrzebują pomocy natychmiast. Ale pomoc nie nadchodzi.
Dziękuję Marcinowi Teodorczykowi za sztukę, która próbuje otworzyć nam oczy na nasze zaniechanie.

Maja Kleczewska – Przewodnicząca Kapituły

Serdecznie gratulujemy!

15 listopada 2025 r. w Teatrze Miejskim w Gliwicach odbędzie się uroczystość finałowa IV edycji Konkursu o Nagrodę Dramaturgiczną im. Tadeusza Różewicza. Na laureata czeka nagroda w wysokości 50 000zł.

Kapituła Nagrody wybrała do etapu finałowego cztery dramaty. Są to w kolejności alfabetycznej:

„A na mnie wyrosną truskawki” – Macieja Rabskiego – to rzecz o wojnie w Ukrainie, o Buczy, Donbasie, o bezradności wobec wojny toczącej się tuż obok, a jednocześnie wchodzącej w nas, wobec której nie możemy być obojętni. Jesteśmy jej świadkami. To doświadczenie bycia wobec tragedii, dotyka kondycji „bystender” tego, który patrzy

„Chciałaś hrabiego, to teraz rób na niego” – Martyny Wawrzyniak – autorka dramatu opowiada historię babci i wnuczki, lekkim, żywym językiem prowadzi nas do traumy z przeszłości i do konieczności rozliczenia jej. Ciekawe, jak krzywda wydobyta z pamięci pokoleniowej domaga się zadośćuczynienia.

„Najcieplejsza zima naszego życia” – Tomasza J. Motyki – zaskakujący dramat, napisany nieoczywistym językiem. Autor myli tropy – zabiera nas najpierw na dziwny poetycki niby-slam, a jednocześnie przeczuwamy grozę, która kryje się za formą rymu i żartu – niby-żartu – tak nam się chwilami wydaje. 

„Papier, kamień, nożyce. Relacja z pogranicza” – Marcina Teodorczyka – to znakomicie napisany tekst dotykający problemów psychicznych dzieci i młodzieży. Psychiatria dziecięca od lat jest w Polsce w kryzysie. Autor nie daje odpowiedzi, ale zabiera nas w podróż po labiryncie psychiki głównej bohaterki. Pokazuje bezradność wobec postępującej choroby.

Wyboru dokonała Kapituła pod przewodnictwem Mai Kleczewskiej, w której zasiadają Katarzyna Minkowska, Tomasz Man, Jacek Cieślak i Andrzej Chyra.

Uroczystość odbędzie się 15.11.2025 o godz. 19:00 na Scenie Kameralnej Teatru Miejskiego w Gliwicach.

Wstęp wolny.

Zapraszamy!

Do IV edycji Konkursu o Nagrodę Dramaturgiczną im. Tadeusza Różewicza, organizowanego od 2021 r. przez Teatr Miejski w Gliwicach, zgłoszono rekordową liczbę 167 utworów. W pierwszym etapie Konkursu sześcioosobowa komisja kwalifikacyjna, pracująca pod przewodnictwem Janusza Legonia, rekomendowała 19 utworów. Kapituła konkursu w składzie: Maja Kleczewska – przewodnicząca, Katarzyna Minkowska, Jacek Cieślak, Andrzej Chyra, Tomasz Man zakwalifikowała do etapu finałowego sztuki:

„Najcieplejsza zima naszego życia” – Tomasza J. Motyki

„Chciałaś hrabiego, to teraz rób na niego” – Martyny Wawrzyniak

„A na mnie wyrosną truskawki” – Macieja Rabskiego

„Papier, kamień, nożyce. Relacja z pogranicza” – Marcina Teodorczyka

W uzasadnieniu Kapituły napisano:

1. „Najcieplejsza zima naszego życia” – zaskakujący dramat, napisany nieoczywistym językiem. Autor myli tropy – zabiera nas najpierw na dziwny poetycki niby-slam, a jednocześnie przeczuwamy grozę, która kryje się za formą rymu i żartu – niby-żartu – tak nam się chwilami wydaje. A potem poznajemy tajemnicę, która ma moc tragedii antycznej. Po chwili z oddali na nowo się jej przyglądamy. Zmieniamy perspektywę patrzenia jak u Kurosawy w Rashōmonie. Nieschematyczny dramat ujawniający niezwykłą społeczną wrażliwość autora, który patrzy właśnie tam, gdzie nikt nie patrzy. Zazwyczaj odwracamy wzrok.
2. „Chciałaś hrabiego, to teraz rób na niego” – tekst zainspirowany debatą na temat pańszczyzny jako współczesnego niewolnictwa, odbywającą się po „Chłopkach” Joanny Kuciel-Frydryszak – książce, dzięki której zobaczyliśmy los kobiet w przedwojennej Polsce w całej jego brutalności. Autorka dramatu opowiada historię babci i wnuczki, lekkim, żywym językiem prowadzi nas do traumy z przeszłości i do konieczności rozliczenia jej. Ciekawe, jak krzywda wydobyta z pamięci pokoleniowej domaga się zadośćuczynienia. I nagle zamienia się w groteskę. Jakby rozwiązania realne już nie były możliwe, a to, co nam pozostało, staje się aktem symbolicznym.
3. „A na mnie wyrosną truskawki” – to rzecz o wojnie w Ukrainie, o Buczy, Donbasie, o bezradności wobec wojny toczącej się tuż obok, a jednocześnie wchodzącej w nas, wobec której nie możemy być obojętni. Jesteśmy jej świadkami. To doświadczenie bycia wobec tragedii, dotyka kondycji „bystender” tego, który patrzy. I próbuje sobie jakoś z tym patrzeniem poradzić. Tekst poetycki i jednocześnie niezwykle przejmujący. Szczególnie ważny dziś, kiedy antyukraińskie nastroje zalewają Polskę i nie wiadomo, jak uciąć łeb tej hydrze. Może właśnie czytając tekst „A na mnie wyrosną truskawki”, który otwiera nas na doświadczenie empatii… Takiego tekstu teraz potrzebujemy.
4. „Papier, kamień, nożyce. Relacja z pogranicza” – to znakomicie napisany tekst dotykający problemów psychicznych dzieci i młodzieży. Psychiatria dziecięca od lat jest w Polsce w kryzysie. Brakuje lekarzy i miejsc na szpitalnych oddziałach. Ale przede wszystkim brakuje narzędzi, żeby zrozumieć, na czym ten kryzys polega, jak otoczenie może sobie z nim poradzić. Autor nie daje odpowiedzi, ale zabiera nas w podróż po labiryncie psychiki głównej bohaterki. Pokazuje bezradność wobec postępującej choroby. Bardzo ważny tekst, pozycja obowiązkowa w teatrze dla młodzieży. Może stać się początkiem szerszej debaty, a już na pewno dyskusji o tym, czym jest kryzys psychiczny dla młodego człowieka.

Rozstrzygnięcie Konkursu – przyznanie Nagrody oraz wyróżnień – zostanie ogłoszone 15 listopada 2025 r. podczas uroczystości finałowej na scenie kameralnej Teatru Miejskiego w Gliwicach.

Nagroda przyznawana jest autorowi najlepszego tekstu dramaturgicznego zgłoszonego do danej edycji konkursu. Kapituła w obecnym składzie, w trakcie swojej trzyletniej kadencji, będzie dokonywać wyboru finalistów i laureatów kolejnych edycji Nagrody.

W skład Kapituły wchodzą:
– Maja Kleczewska – przewodnicząca Kapituły
– Katarzyna Minkowska
– Andrzej Chyra
– Jacek Cieślak
– Tomasz Man

Jednocześnie informujemy o zmianie składu Rady Programowej Nagrody. Obecnie Radę stanowią:
– Grzegorz Krawczyk – przewodniczący Rady Programowej
– Joanna Oparek
– Paweł Szkotak

W trakcie trzech edycji Konkursu napłynęło ponad 330 tekstów. Kapituła przyznała trzy Nagrody Główne oraz sześć Wyróżnień, doceniając najwybitniejsze z nadesłanych utworów.

Serdecznie dziękuję wszystkim Członkiniom i Członkom Rady Programowej oraz Kapituły za zaangażowanie i pracę, dzięki którym Konkurs znacząco się rozwinął i na stałe wpisał się w krajobraz polskiej dramaturgii.

Grzegorz Krawczyk
Przewodniczący Rady Programowej Konkursu o Nagrodę Dramaturgiczną im. Tadeusza Różewicza

Zakończył się właśnie pierwszy etap IV edycji Konkursu Dramaturgicznego im. Tadeusza Różewicza. Konkurs organizowany jest przez Teatr Miejski w Gliwicach.

Do tegorocznej edycji zgłosiła się rekordowa liczba autorów, nadsyłając 167 tekstów. Komisja Kwalifikacyjna w składzie: Karolina Felberg-Pawłowska, Anna Dąbek, Janusz Legoń (przewodniczący), Juliusz Pielichowski, Łukasz Zaleski, Lech Mackiewicz-Stasiewicz zakwalifikowała 19 utworów do kolejnego etapu Konkursu.

W najbliższym czasie 19 tekstów zostanie przekazanych do czytania Kapitule Nagrody, która wybierze trójkę finalistów. W skład Kapituły Nagrody wchodzą: Maja Kleczewska (przewodnicząca), Katarzyna Minkowska, Jacek Cieślak, Andrzej Chyra i Tomasz Man.

Zwycięski dramat poznamy w listopadzie podczas uroczystości w Teatrze Miejskim w Gliwicach. Na laureata głównej nagrody czeka 50 000 zł, a na dwójkę finalistów wyróżnienia w kwocie 5 000 zł. Nagrodzone i wyróżnione utwory znajdą się w wydanej drukiem Kartotece Dramaturgicznej . Będzie to jej trzeci tom.

Jaki był I etap tegorocznego Konkursu? Odpowiedzi na to pytanie udzielił Przewodniczący Komisji Kwalifikacyjnej Janusz Legoń:

Można się było spodziewać, że spotkamy się z wielką różnorodnością tematyczną, gatunkową i – oczywiście – jakościową nadesłanych prac. Wśród 167 zgłoszonych utworów znalazły się m.in. dramaty poetyckie, dramaty rodzinne, miniatury i monologi (w tym jeden, jak określiła osoba oceniająca, idealny dla Ireny Jun), scenariusze widowisk multimedialnych, scenariusze filmowe, bajka muzyczna, dramat historyczny w starym stylu, dramat „ipeenowski”, dramat więzienny, tragedia rodzinna, dramat matriarchalny radomsko-spadkowy, dramat rodzinno-graniczny, gadanina, czytanka, monolog nieżywego, queerowa tragedia Szekspira, dramat nienawiści, sztuka cmentarna, thriller społeczny, dramat patodeweloperski, dramat sąsiedzki, udramatyzowany esej itp. itd. To tylko część określeń gatunkowych, jakie znalazły się w notatkach osób oceniających nadesłane teksty w ramach Komisji Kwalifikacyjnej. W niektórych z tych etykiet łatwo rozpoznać element oceny, rozwijany w dalszym ciągu jurorskich notatek. Komisja czytała więc dzieła i dziełka określane jako „niesmaczny, niegodny musical”, „ani Beckett, ani Monty Python”, „szczere, ale dramatycznie słabe”, „nuda”. W niektórych przypadkach autorzy i autorki byli dla Komisji jeszcze bardziej bezlitośni, prowokując lektorki i lektorów do rozpaczliwych uwag w rodzaju: „nie rozumiem”, „nie wiem, o co chodzi”, „staram się nie irytować”. Na szczęście zdarzały się dzieła, oceniane jako „świetny, wciągający tekst”, „świetna lektura”, „całkiem zgrabna rodzima farsa”, „piękna i jakże wzruszająca miniatura dramatyczna” czy „psychodeliczny, ekskluzywny, szalony teatr”. Dziewiętnaście spośród nich z radością zakwalifikowaliśmy do kolejnego etapu.

Lektura tak dużej liczby utworów różnej jakości prowokuje do refleksji natury socjologicznej. Można zauważyć zmierzch pewnych tematów (np. dotyczących tożsamości płciowej) i pojawienie się nowych, wcześniej słabo zauważalnych lub nieobecnych. Należą do nich przede wszystkim doświadczenie pandemii i tematyka ukraińska, zarówno w kontekście przeżyć wojennych, trudnej pamięci historycznej, jak i społecznych relacji polsko-ukraińskich związanych z obecnością uchodźców wojennych i emigrantów w naszym kraju. Pojawiło się też trochę tekstów odwołujących się do dyskusji na temat przemocy wewnątrz teatru.

Ciekawa może być też próba odtworzenia teatru, w jakim autorki i autorzy chcieliby widzieć swój tekst. Wydaje się, że z jednej strony dominuje wyobrażenie najbardziej tradycyjne, jeszcze dziewiętnastowieczne (choć mało kto próbował napisać „sztukę dobrze skrojoną”), a z drugiej – mylenie utworu dramatycznego ze scenariuszem filmowym (niektóre prace były nawet opatrzone streszczeniami). A jednak zdarzały się teksty mogące być może inspirować jakiś nowy, nieznany nam jeszcze teatr.

DRAMATY ZAKWALIFIKOWANE DO II ETAPU (kody i tytuły):

9QKC –  WARSZTATY UMIERANIA

 12FJ –  WSPÓŁLOKATORKI

 EC89 – WCIĄŻ CIĘ KOCHAM

 EL9H  – GULASZ

BCQM – PAPIER,KAMIEŃ, NOŻYCE

 4SDN –  NAJCIEPLEJSZA ZIMA NASZEGO ŻYCIA

7BMX –  TŁUMACZKI

 08N3  – ARIA DLA POETY

 NGHB –  PAROSOMIA

7HA4 –  NAPRAWCZY

 SXGB –   A NA MNIE WYROSNĄ TRUSKAWKI

 9FGU –  UPAŁ W GRUDNIOWE PRZEDPOŁUDNIE

 N5L1  – ŚMIERĆ NIE KŁANIA SIĘ NISKO

P5F3 – POZUJCIE TAK, JAKBYŚCIE ZAWSZE BYŁY SZCZĘŚLIWE

 K1DT – ZIARNKO KAWY

 BESF – MAŁE CZARNE SERCE

3HS6 – IRSOL ALBO DUSZE I ZWIERZAKI

 6J3I – CHCIAŁAŚ HRABIEGO TO TERAZ RÓB NA NIEGO

 OTCB – WSZYSTKIE POWINNYŚMY BYĆ JUŻ MARTWE

Czy liczy się data stempla pocztowego?

Tak.

Jak należy zapakować tekst i zgłoszenie?

Do pierwszej koperty opisanej godłem pakujemy wydrukowany utwór i nośnik elektroniczny z zapisanym utworem. Do drugiej koperty pakujemy zgłoszenie opisane godłem. Obie koperty pakujemy do trzeciej koperty transportowej i wysyłamy jako jedną przesyłkę.

Jak zanonimizować przesyłkę poleconą?

Zamiast nazwiska nadawcy proponujemy wpisać godło.

Z kim kontaktować się w sprawie dodatkowych pytań?

Prosimy o kontakt mailowy z sekretarzem konkursu: sekretarz@nagrodarozewicza.pl lub przesłanie wiadomości na Facebooku konkursu.

5️⃣ Czy regulamin konkursu zabrania wysyłania zgłaszanego utworu do innych konkursów?

Nie, autor może zgłosić utwór także do innych konkursów.

6️⃣Czy można złożyć dramat napisany przez więcej niż jednego autora?

Tak.

7️⃣Czy istnieją wymagania odnośnie tematu bądź długości dramatu?

Nie, pozostawiamy autorom pełną dowolność.

8️⃣Czy ISBN musi pochodzić z wydania dramatu? Czy może dotyczyć literatury dziecięcej lub naukowej?

Akceptujemy wszystkie publikacje z nadanym numerem ISBN, bez względu na gatunek.

9️⃣ Czy akceptowany jest numer ISSN?

Tak.

Czekamy z niecierpliwością na Państwa sztuki i życzymy powodzenia!

Katarzyna Szaulińska gościła w podcaście 8:10 Gazety Wyborczej. Zapraszamy do wysłuchania rozmowy o jej twórczości i nagrodzonym dramacie „Kret/Mara”.

POSŁUCHAJ

fot. D.Trześniowski